← Volver al índice
Latín UNTREF · Material de consulta

Fichas de morfología latina

Declinaciones, pronombres y conjugaciones para volver a consultar cuantas veces haga falta. Sin desarrollos teóricos: solo los paradigmas organizados por caso, número, persona y tiempo.

Descargar en PDF
Fuentes: Valentí Fiol, Gramática de la lengua latina; Monteil, Elementos de Fonética y Morfología del Latín; Molina Yévenes, Iniciación a la fonética, fonología y morfología latinas; Kühner–Holzweissig, Ausführliche Grammatik der lateinischen Sprache; Weiss, Outline of the Historical and Comparative Grammar of Latin; Allen & Greenough, New Latin Grammar for Schools and Colleges; Wheelock's Latin.

1. Sustantivos

Las cinco declinaciones latinas, agrupadas por tema. La 3ª declinación se separa en temas en consonante y temas en -i porque difieren en el ablativo singular, el genitivo plural y el nominativo/acusativo/vocativo plural neutro.

1ª declinación (tema en -a)

Mayoría femeninos; algunos masculinos por su significado (poeta, agricola, nauta).

vīta, vītaef. — la vida
SingularPlural
Nom.vītavītae
Voc.vītavītae
Ac.vītamvītās
Gen.vītaevītārum
Dat.vītaevītīs
Abl.vītāvītīs

2ª declinación (tema en -o)

Masculinos en -us y en -r (con o sin pérdida de la vocal: puer vs. ager); neutros en -um (Nom.=Voc.=Ac. siempre, y terminan en -a en plural). Deus y fīlius tienen formas propias (deī>diī>dī; vocativo fīlī).

amīcus, amīcīm. — el amigo
Sg.Pl.
Nom.amīcusamīcī
Voc.amīceamīcī
Ac.amīcumamīcōs
Gen.amīcīamīcōrum
Dat.amīcōamīcīs
Abl.amīcōamīcīs
puer, puerīm. — el niño
Sg.Pl.
Nom.puerpuerī
Voc.puerpuerī
Ac.puerumpuerōs
Gen.puerīpuerōrum
Dat.puerōpuerīs
Abl.puerōpuerīs
ager, agrīm. — el campo (pierde la -e-)
Sg.Pl.
Nom.ageragrī
Voc.ageragrī
Ac.agrumagrōs
Gen.agrīagrōrum
Dat.agrōagrīs
Abl.agrōagrīs
dōnum, dōnīn. — el regalo
Sg.Pl.
Nom.dōnumdōna
Voc.dōnumdōna
Ac.dōnumdōna
Gen.dōnīdōnōrum
Dat.dōnōdōnīs
Abl.dōnōdōnīs
deus, deīm. — el dios (irregular)
SingularPlural
Nom.deusdeī / diī / dī
Voc.deus / dīvedeī / diī / dī
Ac.deumdeōs
Gen.deīdeōrum / deum
Dat.deōdeīs / diīs / dīs
Abl.deōdeīs / diīs / dīs

3ª declinación — temas en consonante

Genitivo plural en -um; neutro Nom./Voc./Ac. plural en -a.

cōnsul, cōnsulism. — el cónsul
Sg.Pl.
Nom.cōnsulcōnsulēs
Voc.cōnsulcōnsulēs
Ac.cōnsulemcōnsulēs
Gen.cōnsuliscōnsulum
Dat.cōnsulīcōnsulibus
Abl.cōnsulecōnsulibus
nōmen, nōminisn. — el nombre
Sg.Pl.
Nom.nōmennōmina
Voc.nōmennōmina
Ac.nōmennōmina
Gen.nōminisnōminum
Dat.nōminīnōminibus
Abl.nōminenōminibus
homō, hominism. — el hombre (disminuido)
Sg.Pl.
Nom.homōhominēs
Voc.homōhominēs
Ac.hominemhominēs
Gen.hominishominum
Dat.hominīhominibus
Abl.hominehominibus
pater, patrism. — el padre (con vocal de apoyo)
Sg.Pl.
Nom.paterpatrēs
Voc.paterpatrēs
Ac.patrempatrēs
Gen.patrispatrum
Dat.patrīpatribus
Abl.patrepatribus

3ª declinación — temas en -i

Genitivo plural en -ium (no en -um); neutros con Nom./Voc./Ac. plural en -ia.

cīvis, cīvism./f. — el/la ciudadano/a
Sg.Pl.
Nom.cīviscīvēs
Voc.cīviscīvēs
Ac.cīvemcīvēs
Gen.cīviscīvium
Dat.cīvīcīvibus
Abl.cīvecīvibus
mare, marisn. — el mar
Sg.Pl.
Nom.maremaria
Voc.maremaria
Ac.maremaria
Gen.marismarium
Dat.marīmaribus
Abl.marīmaribus
urbs, urbisf. — la ciudad
Sg.Pl.
Nom.urbsurbēs
Voc.urbsurbēs
Ac.urbemurbēs
Gen.urbisurbium
Dat.urbīurbibus
Abl.urbeurbibus

Declina el singular como los temas en consonante (abl. -e) y el plural como los temas en -i (gen. -ium). Algunas gramáticas la agrupan aparte, como «tema mixto», en lugar de incluirla entre los temas en -i.

animal, animālisn. — el animal
Sg.Pl.
Nom.animalanimālia
Voc.animalanimālia
Ac.animalanimālia
Gen.animālisanimālium
Dat.animālīanimālibus
Abl.animālīanimālibus

4ª declinación (tema en -u)

manus, manūsf. — la mano
Sg.Pl.
Nom.manusmanūs
Voc.manusmanūs
Ac.manummanūs
Gen.manūsmanuum
Dat.manuīmanibus
Abl.manūmanibus
cornū, cornūsn. — el cuerno
Sg.Pl.
Nom.cornūcornua
Voc.cornūcornua
Ac.cornūcornua
Gen.cornūscornuum
Dat.cornuīcornibus
Abl.cornūcornibus

5ª declinación (tema en -e)

rēs, reīf. — la cosa  ·  diēs, diēī m./f. — el día

Singular

rēsdiēs
Nom.rēsdiēs
Voc.rēsdiēs
Ac.remdiem
Gen.reīdiēī
Dat.reīdiēī
Abl.diē

Plural

rēsdiēs
Nom.rēsdiēs
Voc.rēsdiēs
Ac.rēsdiēs
Gen.rērumdiērum
Dat.rēbusdiēbus
Abl.rēbusdiēbus

domus (irregular: mezcla 2ª y 4ª declinación)

domus, domūs / domīf. — la casa
SingularPlural
Nom.domusdomūs
Voc.domusdomūs
Ac.domumdomūs / domōs
Gen.domūs / domīdomuum / domōrum
Dat.domuī / domōdomibus
Abl.domū / domōdomibus

Tiene además un locativo propio: domī («en casa»).

2. Adjetivos

Los adjetivos se declinan igual que los sustantivos: los de 1ª clase siguen la 1ª/2ª declinación; los de 2ª clase, la 3ª declinación (tema en -i).

1ª clase (temas -o/-a)

bonus, bona, bonumbueno, -a

Singular

Masc.Fem.Neutro
Nom.bonusbonabonum
Voc.bonebonabonum
Ac.bonumbonambonum
Gen.bonībonaebonī
Dat.bonōbonaebonō
Abl.bonōbonābonō

Plural

Masc.Fem.Neutro
Nom.bonībonaebona
Voc.bonībonaebona
Ac.bonōsbonāsbona
Gen.bonōrumbonārumbonōrum
Dat.bonīsbonīsbonīs
Abl.bonīsbonīsbonīs

2ª clase (tema en -i, 3ª declinación)

De dos terminaciones (masc./fem. = neutro): el tipo más frecuente. Ablativo singular en , genitivo plural en -ium, neutro plural en -ia — como los sustantivos tema en -i.

fortis, fortefuerte, valiente

Singular

M./F.Neutro
Nom.fortisforte
Voc.fortisforte
Ac.fortemforte
Gen.fortisfortis
Dat.fortīfortī
Abl.fortīfortī

Plural

M./F.Neutro
Nom.fortēsfortia
Voc.fortēsfortia
Ac.fortēsfortia
Gen.fortiumfortium
Dat.fortibusfortibus
Abl.fortibusfortibus

Además del tipo de dos terminaciones (fortis, forte), hay dos variantes más dentro de la 2ª clase:

ācer, ācris, ācreagudo, -a (tres terminaciones)

Singular

M.F.N.
Nom.ācerācrisācre
Voc.ācerācrisācre
Ac.ācremācremācre
Gen.ācris
Dat.ācrī
Abl.ācrī

Plural

M./F.N.
Nom./Voc./Ac.ācrēsācria
Gen.ācrium
Dat./Abl.ācribus
ingēns, ingentisenorme (una terminación)

Singular

M./F.N.
Nom./Voc.ingēnsingēns
Ac.ingentemingēns
Gen.ingentisingentis
Dat.ingentīingentī
Abl.ingentīingentī

Plural

M./F.N.
Nom./Voc./Ac.ingentēsingentia
Gen.ingentium
Dat./Abl.ingentibus

Un grupo chico de adjetivos de una terminación (vetus, -eris; pauper, -eris; dīves, -itis; particeps, -ipis; sōspes, -itis; superstes, -itis) no sigue el patrón de -i: se declinan como un sustantivo de tema en consonante, con ablativo singular en -e, genitivo plural en -um y nom./voc./ac. neutro plural en -a.

vetus, veterisviejo, -a (declina como consonántico)

Singular

M./F.N.
Nom./Voc.vetusvetus
Ac.veteremvetus
Gen.veterisveteris
Dat.veterīveterī
Abl.veterevetere

Plural

M./F.N.
Nom./Voc./Ac.veterēsvetera
Gen.veterum
Dat./Abl.veteribus

3. Pronombres

Personales (y reflexivo)

yonosotrosvosotrosreflexivo (sg./pl.)
Nom.egonōsvōs
Ac.nōsvōs
Gen.meītuīnostrī / nostrumvestrī / vestrumsuī
Dat.mihitibinōbīsvōbīssibi
Abl.nōbīsvōbīs

Posesivos

Se declinan como un adjetivo de 1ª clase (igual que bonus, -a, -um).

SingularPlural
1ª personameus, -a, -umnoster, nostra, nostrum
2ª personatuus, -a, -umvester, vestra, vestrum
3ª personasuus, -a, -umsuus, -a, -um

Demostrativos

hic, haec, hoceste, esta, esto
M.F.N.
Nom. sg.hichaechoc
Ac. sg.hunchanchoc
Gen. sg.huius
Dat. sg.huic
Abl. sg.hōchāchōc
Nom. pl.haehaec
Ac. pl.hōshāshaec
Gen. pl.hōrumhārumhōrum
Dat./Abl. pl.hīs
is, ea, idese/él, esa/ella, eso
M.F.N.
Nom. sg.iseaid
Ac. sg.eumeamid
Gen. sg.eius
Dat. sg.
Abl. sg.
Nom. pl.eī / iī / īeaeea
Ac. pl.eōseāsea
Gen. pl.eōrumeārumeōrum
Dat./Abl. pl.eīs / iīs / īs
ille, illa, illudaquel/él, aquella/ella, aquello
M.F.N.
Nom. sg.illeillaillud
Ac. sg.illumillamillud
Gen. sg.illīus
Dat. sg.illī
Abl. sg.illōillāillō
Nom. pl.illīillaeilla
Ac. pl.illōsillāsilla
Gen. pl.illōrumillārumillōrum
Dat./Abl. pl.illīs
iste, ista, istudese, esa, eso (despectivo)
M.F.N.
Nom. sg.isteistaistud
Ac. sg.istumistamistud
Gen. sg.istīus
Dat. sg.istī
Abl. sg.istōistāistō
Nom. pl.istīistaeista
Ac. pl.istōsistāsista
Gen. pl.istōrumistārumistōrum
Dat./Abl. pl.istīs
ipse, ipsa, ipsumél mismo, ella misma, ello mismo
M.F.N.
Nom. sg.ipseipsaipsum
Ac. sg.ipsumipsamipsum
Gen. sg.ipsīus
Dat. sg.ipsī
Abl. sg.ipsōipsāipsō
Nom. pl.ipsīipsaeipsa
Ac. pl.ipsōsipsāsipsa
Gen. pl.ipsōrumipsārumipsōrum
Dat./Abl. pl.ipsīs
īdem, eadem, idemel mismo, la misma, lo mismo (is + -dem)
M.F.N.
Nom. sg.īdemeademidem
Ac. sg.eundemeandemidem
Gen. sg.eiusdem
Dat. sg.eīdem
Abl. sg.eōdemeādemeōdem
Nom. pl.eīdem / iīdem / īdemeaedemeadem
Ac. pl.eōsdemeāsdemeadem
Gen. pl.eōrundemeārundemeōrundem
Dat./Abl. pl.eīsdem / iīsdem / īsdem

Relativo

quī, quae, quodque, quien, el cual

Singular

M.F.N.
Nom.quīquaequod
Ac.quemquamquod
Gen.cuius
Dat.cui
Abl.quōquāquō

Plural

M.F.N.
Nom.quīquaequae
Ac.quōsquāsquae
Gen.quōrumquārumquōrum
Dat.quibus
Abl.quibus

Interrogativo

Como sustantivo (¿quién? ¿qué?) usa quis / quid en el nominativo singular; como adjetivo (¿qué X?) usa quī / quae / quod, idéntico al relativo. El resto de las formas coincide con el relativo.

quis? quid?¿quién? ¿qué?
M./F. sg.N. sg.
Nom.quisquid
Ac.quemquid
Gen.cuius
Dat.cui
Abl.quō

4. Verbos

Las cuatro conjugaciones

Se reconoce la conjugación por la 2ª persona singular del presente y por el infinitivo. Verbos modelo usados en estas fichas:

El grupo en -iō con infinitivo en -ere breve (faciō, facere) se llama «3ª mixta» en algunas gramáticas, porque combina desinencias de la 3ª y la 4ª; otras la cuentan directamente como una «5ª conjugación» aparte. Es la misma categoría con dos nombres — las terminaciones no cambian.

Conj.1ª sg. pres.2ª sg. pres.InfinitivoPerfectoTraducción
laudōlaudāslaudārelaudāvīalabar
videōvidēsvidērevīdīver
legōlegislegerelēgīleer
3ª mixta / 5ª (-iō)faciōfacisfacerefēcīhacer
audiōaudīsaudīreaudīvīoír

Presente de indicativo (voz activa)

1ª (laudō)2ª (videō)3ª (legō)3ª mixta / 5ª (faciō)4ª (audiō)
1ª sg.laudōvideōlegōfaciōaudiō
2ª sg.laudāsvidēslegisfacisaudīs
3ª sg.laudatvidetlegitfacitaudit
1ª pl.laudāmusvidēmuslegimusfacimusaudīmus
2ª pl.laudātisvidētislegitisfacitisaudītis
3ª pl.laudantvidentleguntfaciuntaudiunt

Pretérito imperfecto de indicativo (voz activa)

1ª (laudō)2ª (videō)3ª (legō)3ª mixta / 5ª (faciō)4ª (audiō)
1ª sg.laudābamvidēbamlegēbamfaciēbamaudiēbam
2ª sg.laudābāsvidēbāslegēbāsfaciēbāsaudiēbās
3ª sg.laudābatvidēbatlegēbatfaciēbataudiēbat
1ª pl.laudābāmusvidēbāmuslegēbāmusfaciēbāmusaudiēbāmus
2ª pl.laudābātisvidēbātislegēbātisfaciēbātisaudiēbātis
3ª pl.laudābantvidēbantlegēbantfaciēbantaudiēbant

Futuro imperfecto de indicativo (voz activa)

1ª y 2ª conjugación forman el futuro con -bō/-bis...; 3ª y 4ª (incluida la mixta), con -am/-ēs... — idénticas terminaciones a las del presente de subjuntivo de la 1ª conjugación, así que conviene prestar atención al tema.

1ª (laudō)2ª (videō)3ª (legō)3ª mixta / 5ª (faciō)4ª (audiō)
1ª sg.laudābōvidēbōlegamfaciamaudiam
2ª sg.laudābisvidēbislegēsfaciēsaudiēs
3ª sg.laudābitvidēbitlegetfacietaudiet
1ª pl.laudābimusvidēbimuslegēmusfaciēmusaudiēmus
2ª pl.laudābitisvidēbitislegētisfaciētisaudiētis
3ª pl.laudābuntvidēbuntlegentfacientaudient

Pretérito perfecto de indicativo (voz activa)

El perfecto se forma sobre un tema propio (no siempre predecible desde el presente) y usa un juego de desinencias único, igual en las cuatro conjugaciones: -ī, -istī, -it, -imus, -istis, -ērunt (también -ēre en 3ª pers. pl.).

1ª (laudāvī)2ª (vīdī)3ª (lēgī)3ª mixta / 5ª (fēcī)4ª (audīvī)
1ª sg.laudāvīvīdīlēgīfēcīaudīvī
2ª sg.laudāvistīvīdistīlēgistīfēcistīaudīvistī
3ª sg.laudāvitvīditlēgitfēcitaudīvit
1ª pl.laudāvimusvīdimuslēgimusfēcimusaudīvimus
2ª pl.laudāvistisvīdistislēgistisfēcistisaudīvistis
3ª pl.laudāvēruntvīdēruntlēgēruntfēcēruntaudīvērunt

sum, es, esse, fuī

El verbo irregular más frecuente. Comparte con los demás verbos las mismas desinencias del perfecto.

PresenteImperfectoFuturoPerfecto
1ª sg.sumeramerōfuī
2ª sg.eserāserisfuistī
3ª sg.esterateritfuit
1ª pl.sumuserāmuserimusfuimus
2ª pl.estiserātiseritisfuistis
3ª pl.sunteranteruntfuērunt

Compuestos de sum

Se conjugan igual que sum, con el prefijo correspondiente.

CompuestoEnunciadoSignificado
absumabes, abesse, āfuīestar ausente
adsumades, adesse, adfuīestar presente, asistir
dēsumdees, deesse, dēfuīfaltar
īnsumines, inesse, īnfuīestar dentro
intersuminteres, interesse, interfuīestar entre, intervenir
obsumobes, obesse, obfuīoponerse, perjudicar
possumpotes, posse, potuīpoder
praesumpraees, praeesse, praefuīestar al frente de, presidir
prōsumprōdes, prōdesse, prōfuīser útil, aprovechar
subsumsubes, subesseestar debajo
supersumsuperes, superesse, superfuīsobrar, sobrevivir

Participios

El presente activo se declina como adjetivo de la 3ª declinación (tema en consonante, ablativo en cuando funciona como participio puro). El perfecto y el futuro son adjetivos de 1ª clase (-us, -a, -um).

Presente activo
3ª mixta / 5ª
laudāns, -antisvidēns, -entislegēns, -entisfaciēns, -entisaudiēns, -entis
Perfecto (pasivo)
3ª mixta / 5ª
laudātus, -a, -umvīsus, -a, -umlēctus, -a, -umfactus, -a, -umaudītus, -a, -um
Futuro activo
3ª mixta / 5ª
laudātūrus, -a, -umvīsūrus, -a, -umlēctūrus, -a, -umfactūrus, -a, -umaudītūrus, -a, -um
Futuro pasivo (gerundivo)

También llamado «participio futuro pasivo»: expresa lo que debe o tiene que ser hecho.

3ª mixta / 5ª
laudandus, -a, -umvidendus, -a, -umlegendus, -a, -umfaciendus, -a, -umaudiendus, -a, -um